"...być może dla Świata
jesteś tylko człowiekiem,
ale dla niektórych ludzi
jesteś całym światem."
         Gabriel Garcia Marquez.

       Od zarania dziejów Człowiek przerażony kruchością swego bytowania starał się jak mógł zostawić ślad po sobie. Mamy odbicie tego we wszystkich wierzeniach i religiach. Najtrwalsze okazały się ślady upamiętniające ludzi wybitnych i władców. Były to kurhany wznoszone przez plemiona koczownicze Eurazji, ale największymi, najbardziej utrwalonymi w świadomości społecznej były wielkie mauzolea starożytnych władców. Budowniczowie grobowca chińskiego cesarza Qin Schi Hangi sprzed 2300 lat dali mu do towarzystwa liczącą 3000 żołnierzy terakotową armię naturalnej wielkości w pełnym uzbrojeniu która miała strzec spokojnego spoczynku swego władcy. Jeszcze 2000 lat wcześniej, tysiące egipskich robotników wznosiło piramidy - grobowce faraonów które do dziś są jednym z siedmiu cudów starożytnego świata.
Groby władców są wyjątkowe, ale egipskie miasta składały się z dwu części - miasta żywych i położonych obok - miast umarłych. Każdy bowiem starał się by ukochani przez niego ludzie mogli żyć wiecznie. Także po drugiej stronie. Potrzeba upamiętnienia miejsc spoczynku jeszcze wcześniejszej cywilizacji Summerów zaowocowała budową strzelistych zigguratów, wież jak ręce wyciągnięte do nieba będące i miejscem kultu i miejscem spoczynku. Dwie dłonie wyciągnięte do nieba po dzień dzisiejszy są elementem dzisiejszych świątyń. To wieże i dzwonnice naszych kościołów.
Potrzeba upamiętnienia i ochrony miejsc spoczynku stała się jednym z żelaznych kanonów judaizmu. Obowiązek położenia kamienia na odwiedzanym grobie Żyda, przez każdego żyda znajdującego się w pobliżu jest nie tylko pamiątką trwającej 40 lat wielkiej wędrówki po wyjściu z Egiptu, ale także jako obowiązek przyczynienia się do pochówku ludzi jakby w ciągu tej wędrówki umarłych na pustyni.

I tak oto historia i religia przeplatają się z dniem dzisiejszym. Nekropolie stały się nie tylko schronieniem dla zmarłych ale i zaczynem dla sztuk architektury, rzeźby i malarstwa. W ten sposób powstały wspaniałe nekropolie dokumentujące nazwiska tych, którzy odeszli i tych, którzy tworzyli na ich grobach arcydzieła, upamiętniające niełatwą historię Polski. To przecież druga co do wielkości w Europie nekropolia jaką mamy w Szczecinie, to polska historia zamknięta w cmentarzach na Rossie w Wilnie i na Lwowskim Łyczakowie, to wielki cmentarz Rakowiecki w Krakowie, Wawel, krypta geniuszów na Skałce, to tysiące cmentarzy rozsianych po całej Polsce na których miłości tęsknota piszą bieg dziejów naszego narodu.

"... nie wiem, czy życie
Jest silniejsze od śmierci,
Ale jest miłość
Silniejsza od obu."
Tekst: Leszek Rudnicki